برهم خوردن بيشتر تعادل . علم بيش از آنكه عامل برقرارى تعادل و توازن و همزيستى و صلح و صفا واقع شود ، عامل بهم خوردن تعادل و به وجود آمدن تجاوزهاى بيشتر شده . فساد اخلاق و روحيهء تجاوزطلبى و قساوت و خونريزى آنطور كه در امروز به واسطهء تيغ علم خطرناك شده در گذشته نبوده است . شايد علم در حدودى بتواند نقشى داشته باشد در ايجاد تعادل ولى وضع دنيا نشان مىدهد كه امروز فرشتهء علم در خدمت ديو شهوت و خشم است ، علما و عساكر علم در خدمت سياستمداران و عساكر جاه طلبى و مدعيان * ( انا ربكم الاعلى ) * مىباشند . 16 . بشر از نظر فردى سه دوره دارد : كودكى ، جوانى ، عاقله مردى بشريت نيز چنين است . دورهء آينده دورهء حكومت عقل و فعاليت تدبيرى است . مىگويند از عمر زمين ميلياردها ( در حدود چهل ميليارد ) سال گذشته است و از عمر انسان يك ميليون سال گذشته است و از دورهء تاريخى انسان كه خط و نوشتن و تمدن به وجود آمده چند هزارسالى بيشتر نگذشته است . از دورهء ماشينيسم و علوم و صنايع جديد كه يكى دو قرن بيشتر نمىگذرد نسبت گيرى ميان عمر زمين و عمر انسان : مىگويند اگر تمام عمر زمين را كه چند ميليارد سال است يك سال فرض كنيم ، هشت ماه بر اين زمين گذشته است كه هيچ جاندارى در آن وجود نداشته است . در ماه نهم و دهم اولين جاندارها به صورت ويروسها و باكتريها و موجودات تك سلولى به وجود آمده است . در هفتهء دوم ماه آخر سال پستانداران به وجود آمده است . در ربع آخر از ساعت آخر روز آخر سال انسان به وجود آمده است دورهء تاريخى انسان شصت ثانيهء اخير است . اگر معتقد به مدد غيبى نباشيم بايد بگوييم : « خوش درخشيد ولى دولت مستعجل بود » ولى اگر معتقد باشيم بايد بگوييم : « باش تا صبح دولتش بدمد - اين هنوز از نتايج سحر است » ، هنوز ميليونها سال بايد بشر بر روى زمين زندگى كند ، زندگى انسانى ، حكيمانه و